DENİZ CANLILARI: Dünyanın En Küçük Balığı

Merhaba! Ben Bilim Bahçesi’nden Paedocypris Progenetica. Biliyorum, hiçbir şey anlamadın, ama adımı böyle koymuşlar işte, ne yaparsın…

Ben Dünya’nın en küçük balığıyım. 2006 yılında, Endonezya’nın Sumatra adasında keşfedildim. Sazangillerdenim.

Sadece Dünya’nın en küçük balığı değil, aynı zamanda Dünya’nın omurgalı sınıfındaki en küçük hayvanıyım. Yetişkinlerimiz bile en fazla 7,9 milimetre boyuna ulaşabiliyor! Yani bir sivrisineğin boyu gibi hayal edebilirsin.

İnce ve şeffafım. Turbalı* bataklıklarda, asitli sularda yaşıyorum. Plankton* ile besleniyorum. Evet, evet, o Sünger Bob çizgi filmlerindeki yeşil yaratık, plankton.

  Ancak ne yazık ki bizim yaşadığımız bataklıklar insanlar tarafından tarlaya dönüştürülmek üzere kurutuluyor. Ormanlar kereste* elde edebilmek için kesiliyor ve yangınlar çıkıyor. Bu etkenler sebebiyle de yaşama alanlarımız hızla tükeniyor.

Şimdi seni bunlarla üzmek istemiyorum, veda vakti geldi! Umarım sana türümü iyi anlatabilmiş, bilgine bilgi katabilmişimdir. Okuduğun, ilgilendiğin için çok teşekkür ederim! Hoşça kal!

-Kelime Sözlüğü-

TURBA: Az kömürleşmiş bitkilerden oluşan yakıt.

PLANKTON: Sularda bulunan, ancak sadece mikroskopla görülebilen yaratıklar topluluğu.

KERESTE: Tomrukların* boyuna biçilmesiyle elde edilen, marangozluk ve inşaatta kullanılan nitelikli ağaç.

TOMRUK: Ağacın kesilerek silindir haline getirilmiş gövdesi.

KAYNAKÇA: Bu yazı çeşitli internet sitelerinden yararlanarak, Bilim Bahçıvanı tarafından, Bilim Bahçesi için hazırlanmıştır.

İLETİŞİM: bilimbahcesi1@gmail.com 

Böcekçil Bitkiler

Bazı bitkiler böcekleri yakalar ve özel bir sıvı yardımıyla sindirirler.

Sinekkapanın dikenli yapraklarının arasına bir sinek konar. Yapraklar kapanır, sinek içinde yavaş yavaş çürür.

Güneş Gülü bitkisinin yapışkan tüyleri vardır. Bunlar böcekleri yakalar.

İbrik Otunun sürahiye benzer yaprakları vardır. Bu yapraklar suyla doludur. Yaprağın kenarında bir miktar balözü vardır.

Karıncalar daha fazla balözü bulmak için içeri girerler. Kayarak suya düşer ve boğulurlar. Daha sonra da çürürler.

NOT!

Maymunlar ibrik otunun yapraklarını koparıp içindeki suyu içmeyi severler.

KAYNAKÇA: Emma Helbrough (yazan), Ceyhan Temürcü (çeviren),
Bitkiler Nasıl Büyür?, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları

Su Bitkileri

Bazı bitkiler göllerde yaşar. Bu bitkilerin birçoğu gölün tabanına kök salar. Bazı su bitkilerinin kökleri ise suyun içinde yüzer.

Nilüferin çiçekleri suyun yüzeyinde açar. Böylece böcekler onun çiçektozlarına ulaşabilir.

NOT!

Su bitkilerinin çoğu akarsularda yetişmez. Yoksa akıntı onları sürükleyip götürür.

Nilüfer bitkisinin yaprakları yassıdır ve yüzeyleri mumsu bir tabakayla kaplıdır. Bu sayede suyun üzerinde kalabilirler. Üzerine bir kurbağa otursa bile batmazlar.

Sıcak Çöllerde

Çiçekler sıcak ve kurak çöllerde bile büyür.

Bazı çöl bitkileri toprak kuruyken büyümez.

1-Başka çiçeklerin tohumları yerde kalır.

2-Yağmur yağdıktan sonra tohumlar çabucak büyüyüp çiçek açar.

3-Çiçekler tohum üretir ve ölür.

4-Yeni tohumlar bir sonraki yağmurda                                                         büyüyeceklerdir.

NOT!

Çöldeki bazı kaktüsler onları güneşten koruyan beyaz tüylerle kaplıdır.

Sarı sabır bitkileri, etli ve dikenli yapraklarının içinde su depolarlar. 

Bu çöl bitkisinin yaprakları yağmur yağmadığı zaman dökülür. Yağmurdan sonra yapraklar yeniden çıkar

KAYNAKÇA: Emma Helbrough (yazan), Ceyhan Temürcü (çeviren), Bitkiler Nasıl Büyür?, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları

Yağmur Ormanında

Yağmur ormanları sıcak ve nemli yerlerdir. Ağaçlar güneş ışığını keser. Bu nedenle orman tabanı karanlık olur.

Ateş lalesi, yapraklarının ucundaki kancalarla ağaçlara tutunur. Bitki böylece güneş ışığının olduğu yerlere kadar tırmanır. (Pek uygun bir resim bulamadım, ancak alttaki resimde yaprakların ucundaki kancaları görmüşsünüzdür.)

NOT!

Bazı bitkiler yapraklarında yağmur suyunu tutarlar. Oluşan havuzcuklarda kurbağalar yaşar.

Raflezya'nın bir türünün çiçeği, bir kamyon tekerleği kadar büyük olur. Bitkinin ne yaprakları ne de sapı vardır. Sinekleri çekmek için çürümüş et gibi kokar. Sinekler de çiçeğin çiçek tozlarını yayar.

Bu çiçek, ilk olarak yerde biraz büyür, bir lahana büyüklüğüne ulaşır, ve kocaman beş kırmızı taçyaprağı                                                       açılır.

KAYNAKÇA: Emma Helbrough (yazan), Ceyhan Temürcü (çeviren), Bitkiler Nasıl Büyür?, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları

Yeni Bitkiler

Bazı bitkilerin yeni bitkiler oluşturmak için özel yöntemleri vardır. Çilek bitkisinden yanlara doğru filizler uzar. Bu filizlere sürgün adı verilir. Sürgün
toprağa değdiği zaman kök çıkartır. 





Köklerden yeni bir bitki büyür. Sürgün ise çürüyerek yok olur.








Bir nergis soğanının yanında küçük, yeni bir soğan büyür. Bu yeni soğan giderek irileşir ve iki soğan birbirinden ayrılır.




Her nergis soğanından yalnızca bir ya da iki çiçek çıkar.






 
KAYNAKÇA: Emma Helbrough (yazan), Ceyhan Temürcü (çeviren), Bitkiler Nasıl Büyür?, TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları